Referendum w Kazachstanie w czerwcu 2022 roku – Wikipedia, wolna encyklopedia

Referendum w Kazachstanie w 2022 roku
Państwo

 Kazachstan

Rodzaj

referendum ogólnokrajowe dot. poprawek do Konstytucji

Data przeprowadzenia

5 czerwca 2022

Data zarządzenia

5 maja 2022
przez: Kasym-Żomart Tokajew

Głosowanie
poprzednie:
Referendum w Kazachstanie w sierpniu 1995 roku
następne:
brak

Referendum w Kazachstanie odbyło się 5 czerwca 2022 roku. Pytanie dotyczyło przyjęcia poprawek do Konstytucji Republiki Kazachstanu[1]. Frekwencja wyniosła 68,05%. Za poprawkami opowiedziało się 77,18% głosujących[2].

Tło[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Protesty w Kazachstanie (2022).

Na początku stycznia 2022 roku w mieście Żangaözen wybuchły masowe protesty spowodowane nagłą podwyżką cen skroplonego gazu ziemnego. Wkrótce na ulice wyszli ludzie z całego kraju, a żądania ekonomiczne przekształciły się w polityczne: domagano się dymisji rządu, prawa wyboru akimów (władz lokalnych) i otwarcie występowano przeciwko Nursułtanowi Nazarbajewowi, który sprawował władzę w kraju przez 29 lat.

Podczas gdy tłumiono protesty, prezydent Kazachstanu, Kasym-Żomart Tokajew zdymisjonował rząd, obniżył ceny skroplonego gazu ziemnego i artykułów spożywczych oraz ogłosił projekt budowy „Nowego Kazachstanu”, proponując 56 poprawek do Konstytucji[3].

Logotyp Referendum
Karta do głosowania w referendum w Kazachstanie w 2022 roku

Referendum[edytuj | edytuj kod]

Pytanie referendalne[edytuj | edytuj kod]

5 maja ogłoszono treść pytania referendalnego[1]:

Czy jesteś za przyjęciem poprawek do Konstytucji Republiki Kazachstanu, podanych w projekcie Ustawy Republiki Kazachstanu „O wprowadzeniu poprawek do Konstytucji Republiki Kazachstanu”, opublikowanym w środkach masowego przekazu w dniu 6 maja 2022 roku?

Poprawki[edytuj | edytuj kod]

Według autorów poprawek, ich celem jest ograniczenie uprawnień prezydenta: prezydent nie będzie mógł wstępować do żadnych partii politycznych. Poprawki zabraniają tego również sędziom, członkom komisji wyborczych, wojskowym, pracownikom służb bezpieczeństwa narodowego oraz funkcjonariuszom organów ścigania. Członkom rodziny prezydenta zakazuje się zajmowania stanowisk państwowych i kierowniczych w sektorze quasi-publicznym.

Poprawki przewidziały także zmianę sposobu wyboru akimów: nadal będą oni mianowani przez prezydenta, ale ich nominacje będą teraz wymagały zatwierdzenia przez lokalne organy przedstawicielskie (maslihaty).

Ponadto poprawki wykluczają z polityki pierwszego prezydenta Kazachstanu, Nursułtana Nazarbajewa: mimo że jego ostatnia kadencja prezydencka zakończyła się w 2019 r., faktycznie pozostał on u władzy do stycznia 2022 r. Nowe poprawki znoszą jego status „jełbasy” (tłum. „przywódca ludu”).

Reforma konstytucyjna ma na celu kompleksowe przekształcenie całego modelu państwa. Poprawki mają na celu utrwalenie zdecydowanego przejścia od superprezydenckiej struktury rządowej do republiki prezydenckiej z silnym parlamentem i rządem, który będzie ponosił odpowiedzialność.

Kasym-Żomart Tokajew, [3]

Wyniki[edytuj | edytuj kod]

Z 11 734 642 osób uprawnionych do głosowania udział w referendum wzięło 7 985 769 osób, tj. 68,05%. Spośród nich 6 163 516 osób (77,18%) opowiedziało się za poprawkami.

1 490 470 osób, tj. 18,66% zagłosowało przeciwko poprawkom.

Liczba kart do głosowania, w których wybrano obie odpowiedzi, czyli uznanych za ważne, ale nieuwzględnionych przy liczeniu głosów, wyniosła 1,58%. Liczba innych nieważnych głosów wyniosła 2,58%[4][5].

Najniższą frekwencją wyróżniło się miasto wydzielone Ałmaty (32,99%), najwyższą – w obwodzie turkiestańskim (80,31%). Najniższe poparcie poprawki uzyskały również wśród mieszkańców Ałmaty (65,22%), najwyższe – w obwodzie akmolskim (81,98%).

Wyniki w rozbiciu po regionach
Nazwa obwodu Liczba osób,

uprawnionych do głosowania

Frekwencja (%) Głosów „za” (%)
akmolski 507 706 373 027 73,47% 305 824 81,98%
aktiubiński 559 598 322 549 57,64% 230 539 71,47%
ałmacki 1 393 831 1 009 054 72,39% 797 254 79,01%
atyrauski 397 292 267 667 67,37% 195 766 73,14%
karagandyjski 881 179 676 405 76,76% 526 079 77,78%
kustanajski 553 615 398 027 71,90% 301 995 75,87%
kyzyłordyński 463 043 368 335 79,55% 289 152 78,50%
mangystauski 406 069 245 776 60,53% 174 503 71,00%
pawłodarski 513 092 385 133 75,06% 303 210 78,73%
północnokazachstański 379 826 285 603 75,19% 232 995 81,58%
turkiestański 1 164 478 935 192 80,31% 739 269 79,05%
wschodniokazachstański 912 223 703 238 77,09% 542 940 77,21%
zachodniokazachstański 444 163 305 576 68,80% 223 908 73,27%
żambylski 688 369 477 290 69,34% 375 277 78,63%
Ałmaty 1 129 117 372 533 32,99% 242 977 65,22%
Nur-Sułtan 708 969 405 994 57,27% 323 124 69,59%
Szymkent 632 072 454 350 71,88% 358 704 78,95%

Przypisy[edytuj | edytuj kod]